Khai thác để sử dụng hiệu quả Thiết bị dạy học
Trong dạy và học toán 11
CV. Nguyễn Huy Sâm
Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
1. Vai trò của Thiết bị giáo dục trong môn toán
1.1. Tích cực hóa hoạt động nhằm phát triển tư duy của học sinh trong quá trình dạy học, tạo cơ sở cho các em tiếp thu kiến thức toán chủ động và sáng tạo.
TBDH là dạng vật chất nhiều loại hình, vừa là phương tiện truyền tải thông tin các đơn vị kiến thức vừa là nội dung phát triển tư duy làm cho nhận thức được nâng lên rõ rệt.Trong quá trình dạy học,dùng hệ thống câu hỏi kết hợp với việc sử dụng TBDH như tranh ảnh, bản đồ, mô hình, mẫu vật, dụng cụ, băng đĩa phim giáo khoa, phần mềm dạy học, các loại máy móc chuyên dùng đã tạo nên khí thế học tập sinh động.
1.2. Trực quan hóa nhằm giảm tải lý thuyết trừu tượng, giúp cho học sinh ghi nhớ để vận dụng kiến thức một cách sâu sắc, chắc chắn hơn.
Trực quan hóa là một quá trình giúp học sinh tiếp thu nội dung bài học mới được cụ thể hơn bằng tri giác của con người. Thông qua các biểu tượng hình ảnh, âm thanh, mô hình, động tác vẽ, sự ghi nhớ kiến thức được lâu hơn. Do có sử dụng TBDH nên giảm được tính trừu tượng của toán học.
1.3. Rèn luyện kỹ năng quan sát và thực hành cho học sinh.
Khi hướng dẫn về nội dung của những bức tranh, ảnh, GV rèn kỹ năng quan sát cho HS hiểu nội dung để từ đó rút ra nhận xét và kết luận. Khi thực hành kẻ vẽ, GV chú ý tới việc sử dụng các dụng cụ ( thước thẳng và com pa) và cách vẽ các hình khối không gian trên mặt phẳng như hình lăng trụ đứng, hộp chữ nhật, lập phương, chóp tam giác...Để biểu diễn mặt phẳng, ta thường dùng hình bình hành hay một miền góc, cách gọi tên của hình không gian dựa vào tên của đa giác đáy (những nét đứt đoạn đều nhau là những đường không nhìn thấy vì nó ở phía sau hay phía dưới hình, cách sử dụng ký hiệu toán học và ghi ở cạnh, ở đỉnh, ở đường, ở góc, cách trình bày bảng và vở ghi khi kẻ vẽ độ lớn của hình khối vừa đủ).
2. Khai thác TBDH trong dạy học Toán 11
Toán 11 gồm có 2 quyển: Đại số và Giải tích, Hình học. TBDH Toán 11 đã sử dụng các loại tranh vẽ được mô phỏng bằng biểu tượng, bằng hình ảnh chân dung của các nhà toán học và cảnh vật thật trong cuộc sống, các dụng cụ vẽ hình. Chẳng hạn, trong Đại số và Giải tích 11 có 5 chương, chương I, Hàm số lượng giác và phương trình lượng giác, mở đầu với “Bảng các giá trị lượng giác” được nhắc lại để HS giải các bài tập. Dưới sự hướng dẫn của GV, các em biết biểu diễn đồ thị của các hàm số y= sin x, y = cos x, y =